ISO 14064 คู่มือ GHG Carbon Footprint SME ไทย 2026

# ISO 14064 คืออะไร? คู่มือรายงานก๊าซเรือนกระจก (GHG) และคาร์บอนฟุตพริ้นท์สำหรับ SME ไทย 2026

ในปี 2026 เรื่อง "คาร์บอน" ไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไปสำหรับธุรกิจไทย มาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ของสหภาพยุโรปเริ่มเก็บเงินจริงในปี 2026 ตามด้วยกฎหมาย Climate Change Act ของไทยที่บังคับให้องค์กรกว่า 2,600 แห่งต้องรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ขณะที่คู่ค้าและลูกค้าทั่วโลกเริ่มกำหนด Supplier Carbon Disclosure เป็นเงื่อนไขการสั่งซื้อ

หากองค์กรของคุณยังไม่รู้ว่า ตัวเองปล่อยคาร์บอนปีละเท่าไหร่ หรือจะทวนสอบตัวเลขให้ได้การรับรองอย่างไร บทความนี้คือจุดเริ่มต้น เราจะสรุป ISO 14064 แบบเข้าใจง่าย วิธีเก็บข้อมูล Scope 1-2-3 และแผน 90 วันสำหรับ SME ไทยที่อยากทำ Carbon Inventory ให้เสร็จก่อนรายงาน ESG ประจำปี 2026

ISO 14064 คืออะไร

ISO 14064 คือตระกูลมาตรฐานสากลว่าด้วยการบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gas — GHG) ที่พัฒนาโดย ISO Technical Committee 207 แบ่งออกเป็น 3 ส่วน

**ISO 14064-1:2018** — กำหนดแนวทางการวัด คำนวณ และรายงาน GHG ระดับองค์กร (Corporate/Organization Level)

**ISO 14064-2:2019** — แนวทางสำหรับโครงการลดหรือชดเชย GHG (Project Level) ใช้กับ Carbon Credit, โครงการ Renewable Energy

**ISO 14064-3:2019** — แนวทางการทวนสอบและให้ความเชื่อมั่น (Verification & Validation) สำหรับ Auditor/Third Party

ISO 14064-1 เป็นฉบับที่ SME ส่วนใหญ่ต้องใช้เพราะเกี่ยวข้องกับ Carbon Footprint for Organization (CFO) ซึ่งเป็นสิ่งที่ CBAM, SET ESG, CDP และลูกค้าขอดูมากที่สุด

Scope 1, 2, 3 ต่างกันอย่างไร

ISO 14064-1 และ GHG Protocol จัดกลุ่มการปล่อยก๊าซเป็น 3 Scope

| Scope | นิยาม | ตัวอย่าง |

|-------|-------|---------|

| Scope 1 | การปล่อยตรงจากแหล่งที่องค์กรเป็นเจ้าของหรือควบคุม | รถบริษัท, หม้อไอน้ำ, สารทำความเย็น HFC |

| Scope 2 | การปล่อยทางอ้อมจากพลังงานที่ซื้อ | ไฟฟ้าจาก MEA/PEA, ไอน้ำซื้อเข้ามา |

| Scope 3 | การปล่อยทางอ้อมอื่นๆ ตลอด Value Chain | การเดินทางของพนักงาน, ขนส่ง Supplier, การใช้สินค้าของลูกค้า |

Scope 3 มักคิดเป็น 70-90% ของ Carbon Footprint ทั้งองค์กร แต่เป็น Scope ที่วัดยากที่สุด เพราะต้องอาศัยข้อมูลจาก Supplier และลูกค้า

ขั้นตอนทำ GHG Inventory ตาม ISO 14064-1

การทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกไม่ใช่เรื่องของฝ่ายสิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว ต้องประสานข้ามฝ่ายทั้ง HR, Procurement, Finance และ IT

**ขั้นที่ 1 — กำหนด Organizational Boundary** เลือกระหว่าง Control Approach (Operational/Financial) หรือ Equity Share Approach ว่าจะรวมบริษัทลูกและ Joint Venture อย่างไร

**ขั้นที่ 2 — กำหนด Reporting Boundary** ตัดสินใจว่า Scope 3 จะรวมหมวดไหนบ้าง (15 Categories) เช่น Purchased Goods, Business Travel, Employee Commuting

**ขั้นที่ 3 — เก็บ Activity Data** ดึงข้อมูลจากระบบจริง เช่น บิลค่าไฟ, ใบเสร็จน้ำมัน, บันทึก Flight, ข้อมูล Fleet Management, ระบบ ERP และ Procurement

**ขั้นที่ 4 — เลือก Emission Factor** ใช้ Factor จาก TGO (องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก), IPCC AR6, DEFRA, IEA หรือ Database อย่าง ecoinvent

**ขั้นที่ 5 — คำนวณ GHG** สูตรพื้นฐานคือ Emission = Activity Data × Emission Factor × GWP (Global Warming Potential) ใช้ซอฟต์แวร์ เช่น CBAM Helper, Watershed, Sweep, Plan A หรือ Excel เฉพาะทาง

**ขั้นที่ 6 — จัดทำ GHG Report** รายงานต้องมีข้อมูลปีฐาน (Base Year), Boundary, Methodology, Uncertainty Analysis และ Verification Statement

**ขั้นที่ 7 — ขอ Verification** จ้าง Third Party ที่ได้รับการรับรอง (เช่น Bureau Veritas, SGS, TÜV) ทวนสอบแบบ Reasonable หรือ Limited Assurance

เปรียบเทียบ ISO 14064 กับมาตรฐานอื่น

| ด้าน | ISO 14064-1 | GHG Protocol | TGO CFO |

|------|------------|--------------|---------|

| Scope 1-2-3 | ใช่ (Category 1-6) | ใช่ | ใช่ |

เคล็ดลับคือองค์กรส่วนใหญ่ใช้ทั้ง GHG Protocol เพื่อวางระบบและ ISO 14064-1 เพื่อขอการรับรองในภายหลัง ซึ่งสามารถทำขนานกันได้

ความท้าทายและสิ่งที่ SME ไทยต้องเตรียม

**Data Quality** หลาย SME ไม่มี ERP ที่เก็บบิลค่าไฟหรือน้ำมันเป็น Digital ทำให้ Scope 1-2 ก็ยังนานหลายสัปดาห์

**Scope 3 Supplier Data** ต้องสร้างแบบฟอร์ม Supplier Survey และให้การศึกษาคู่ค้า

**งบประมาณ Verification** ค่าตรวจรับรองจาก Third Party เริ่มต้น 150,000-500,000 บาทขึ้นอยู่กับขนาด

**ทีมภายใน** ต้องแต่งตั้ง GHG Manager, Sustainability Officer และ Data Owner ข้ามฝ่าย

**Carbon Reduction Target** ต้องกำหนดเป้าหมายสอดคล้อง SBTi (Science-Based Targets initiative) หรือ Thai Taxonomy

สรุปและก้าวต่อไป

ISO 14064 ไม่ใช่แค่เอกสารกำกับสิ่งแวดล้อม แต่เป็น Passport ที่ช่วยให้ SME ไทยเข้าถึงตลาด EU, ญี่ปุ่น และซัพพลายเชนระดับโลกในยุค Decarbonization ได้

สิ่งที่ควรทำในปี 2026

เริ่มต้นด้วย **Scope 1 + 2** ก่อน แม้ยังไม่พร้อม Scope 3

กำหนด Base Year และเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 3 ปี

ใช้ TGO Emission Factor เป็น Default สำหรับ Activity ในไทย

วางแผนขอ Verification แบบ Limited Assurance ก่อน แล้วค่อยยกระดับเป็น Reasonable

ผูก GHG Data เข้ากับ ERP และ BI Dashboard เพื่อรายงาน Real-time

หาก SME ของคุณต้องการให้คำปรึกษาออกแบบระบบ GHG Inventory, Dashboard วิเคราะห์ Carbon Emission แบบ Real-time หรือวางระบบ Supplier Survey ที่เชื่อมกับ ERP/CRM ที่มีอยู่ ADS FIT สามารถช่วยได้ตั้งแต่ Laravel/Next.js Web App จนถึง Integration กับ TGO และ CBAM Portal ติดต่อเรา หรืออ่านบทความ ISO 14001 Environmental, SOC 2 Compliance และ ISO 37301 Compliance Management System เพิ่มเติมที่หน้า Blog

สนใจโซลูชันนี้?

ปรึกษาทีม ADS FIT ฟรี เราพร้อมออกแบบระบบที่ฟิตกับธุรกิจของคุณ

ติดต่อเรา →

ISO 14064 คืออะไร? คู่มือรายงานก๊าซเรือนกระจก (GHG) และคาร์บอนฟุตพริ้นท์สำหรับ SME ไทย 2026

ISO 14064 คืออะไร

Scope 1, 2, 3 ต่างกันอย่างไร

ขั้นตอนทำ GHG Inventory ตาม ISO 14064-1

เปรียบเทียบ ISO 14064 กับมาตรฐานอื่น

ความท้าทายและสิ่งที่ SME ไทยต้องเตรียม

สรุปและก้าวต่อไป

Tags

สนใจโซลูชันนี้?

บทความที่เกี่ยวข้อง

PDPA DPA 2026: คู่มือ Data Processing Agreement สัญญาประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล SME ไทย

ISO 37001 คืออะไร? คู่มือ Anti-Bribery Management ธุรกิจไทย 2026

ISO 14001 Environmental Management System (EMS): คู่มือมาตรฐานสิ่งแวดล้อมสำหรับ SME ไทย 2026